ห้ามใจไม่ให้ช็อปปิ้งยังไงดี ?

ผมได้ยินคำถามเชิงนี้อยู่บ่อยๆ ครับส่วนใหญ่ก็เป็นบรรดาสาวๆ ที่เราคุ้นหน้ากันดี ไม่ว่าเธอจะอยู่ในบทบาทของลูกสาว คุณแม่ สาววัยทำงาน นิสิต นักศึกษา

ผู้ชายส่วนใหญ่ชอบสรุปกันว่า การช็อปปิ้งนั้นคือลมหายใจของหญิงสาว บางคนบอกว่า ผู้ชายไม่บ้าช็อปปิ้งเหมือนผู้หญิงหรอก พวกผู้หญิงเป็นพวกซื้อของไร้สาระและสิ้นเปลือง

ในฐานะที่ผมเป็นผู้ชาย ผมไม่เห็นด้วยกับความคิดความเชื่อแบบนั้นหรอกนะครับ ไม่ได้มีแต่ผู้หญิงที่บ้าช็อปปิ้ง เพราะผู้ชายที่บ้าช็อปปิ้งก็มีอยู่มาก บางกรณี "ปริมาณ"ที่ผู้ชายซื้ออาจจะน้อยกว่า แต่ "ราคา"ของสิ่งของบางอย่างก็สูงมากเช่นกัน บ้าน รถ นาฬิกา รองเท้า หรือของเล่น พระเครื่องของสะสม

ผู้ชายหลายคนก็เรียกว่า เป็นจอมฟุ่มเฟือย ไม่น้อยหน้าเหมือนกันเพราะฉะนั้นถ้าจะถามว่า ชายหรือหญิง ใครบ้าช็อปปิ้งนั้น ผมคิดว่าก็พอๆ กันทั้งชายและหญิง แต่ปัญหาสำคัญคือ เราจะห้ามใจตัวเองไม่ให้ซื้อของในปริมาณมากเกินได้อย่างไร

ไดโกะ นักอ่านใจชาวญี่ปุ่น (Mentalist Daigo) เห็นว่า คนโชคดีจะมีของน้อยชิ้น เขาคิดว่าการที่คนเราจะอยู่อย่างสมถะได้ เกิดจาการที่ซื้อของน้อยชิ้นนั่นเอง ฟังดูก็เป็นเรื่องธรรมดาที่ใครๆ ก็รู้กัน

ไดโกะบอกว่า การที่คนเราเสพติดการซื้อของเพราะมีเรื่องของจิตวิทยาที่ซ่อนอยู่ คือ "ปรากฎการณ์การเปรียบเทียบของสองสิ่ง" (Contrast Effect)เป็นกรณีที่พอเห็นของสองอย่างทำให้รู้สึกว่าแตกต่างกันเกินความจริง โดยร้านค้าส่วนใหญ่จะนำสินค้าที่มีราคาแตกต่างกันมาจัดวางไว้ในร้าน 

ร้านที่มีสินค้าโชว์วางไว้หลักแสน พอเราเดินเข้าไปเห็นสินค้าชิ้นอื่นที่มีราคารองลงมา เราจะรู้สึกว่าของชิ้นนี้ราคาถูกและก็คิดว่าตัวฉันน่าจะซื้อได้เลยทำให้หลายคนตัดสินใจซื้อของชิ้นนั้นทันที ผมคิดว่า กลยุทธ์นี้ยังถูกนำมาใช้กับป้าย SALE เพื่อลดราคาอีกด้วย โดยการกำหนดราคาเริ่มต้นไว้สูงและลดราคามากๆ ทำให้คนซื้อรู้สึกว่า ราคาที่ลดลงมานั้นมีราคาถูกมาก

อีกประเด็นหนึ่งที่ทำให้ผู้หญิงชอบซื้อของมากกว่าผู้ชาย เกิดจากฮอร์โมนโดพามีนในสมองที่ทำให้เกิดความคาดหวัง ทำให้คนเราเวลาเห็นเสื้อผ้าสวยๆ แล้วเกิดจินตนาการเห็นภาพที่ตัวเองได้ใส่ชุดนั้นแล้วดูดี จึงทำให้ตัดสินใจรีบซื้อเหมือนโดนเวทมนต์

บางทีสมองก็หลอกคุณครับ วิธีการแก้ไข คือ ให้ลองดูสินค้าที่เราอยากได้ก่อนสักหนึ่งรอบครับ 
ไม่ว่าจะลองดูจากอินเทอร์เน็ตก่อน (แต่อย่าเพิ่งสั่งซื้อออนไลน์นะครับ) แล้วค่อยไปดูที่ร้าน หรือ เมื่อไปถึงที่ร้านแล้วก็ลองดูก่อนหนึ่งรอบแล้วออกไปเดินเล่นร้านอื่นๆ ดูก่อนตอนนั้นโดพามีนในสมองน่าจะลดลงบ้างแล้ว การตัดสินใจในรอบหลังนี่จะรอบคอบมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม วิธีการยับยั้งห้ามใจคงเป็นเรื่องยากสำหรับบางคน ไดโกะ คิดว่าสิ่งสำคัญคือการที่ตัวเองกำหนดว่าอะไรเป็นสิ่งสำคัญสำหรับชีวิต แล้วค่อยตัดสินใจซื้อสิ่งนั้นนี่แหละคือวิธีการใช้เงินที่ฉลาดที่สุด

ไดโกะเองก็กำหนดว่าถ้าเป็นการใช้เงินเพื่อหนังสือแมวและภรรยา(ในอนาคต) เขายินดีจะจ่ายเต็มที่ แต่ถ้าเป็นเรื่องอื่นๆ เขาจะไม่ยอมเสียเงินอย่างไม่จำเป็นเลย

พอฟังแบบนี้แล้ว ถ้าผมเป็นสาวๆ คงวางเป้าหมายว่าสิ่งสำคัญสำหรับชีวิต คือการมีสามีอย่างไดโกะน่าจะเป็นการวางแผนการใช้เงินที่ฉลาดที่สุดแล้ว