โรคไบโพลาร์มีสาเหตุจากพันธุกรรมที่ผิดปกติ หรือ การที่สมองทำงานผิดปกติ รวมถึงสภาพแวดล้อมของผู้ป่วยด้วย น้อยคนนักจะรู้จักโรคไบโพลาร์เป็นภัยใกล้ตัวที่หลายๆ คนอาจมีอาการของโรคนี้อยู่ก็ได้ ซึ่งอาการของผู้ป่วยโรคไบโพลาร์ แบ่งได้ 2 ลักษณะ ดังนี้
ช่วงซึมเศร้า (Depressive Episode)
- มีอารมณ์ซึมเศร้า เบื่อหน่าย สิ้นหวัง ในวัยเด็กอาจเป็นอารมณ์หงุดหงิดง่าย
- น้ำหนักลดลง หรือ เพิ่มขึ้น โดยสังเกตจากน้ำหนักที่จะเปลี่ยนแปลงร้อยละ 5 ต่อเดือน รวมถึงปัญหาด้านการรับประทานอาหาร อาจจะรู้สึกเบื่ออาหารหรือเจริญอาหารผิดปกติ
- นอนหลับยาก รู้สึกไม่สดชื่น หรือบางคนอาจมีความต้องการนอนหลับมากเกินไป ต้องการนอนหลับตลอดทั้งวัน
- ความสนใจในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ลดลง รู้สึกไม่อยากทำอะไร
- อ่อนเพลีย เชื่องช้า รู้สึกไม่มีแรงจะทำอะไร
- รู้สึกตนเองไร้ค่า มองโลกในแง่ลบ
- คิดถึงเรื่องการตาย ไม่อยากมีชีวิตอยู่ต่อไป อาจถึงขั้นมีความคิดอยากฆ่าตัวตาย
ช่วงอารมณ์ดีผิดปกติ คึกคักผิดปกติ หรือ แมเนีย (Manic Episode)
- อารมณ์ดี ร่าเริงผิดปกติ มีความตื่นตัวตลอดเวลา
- มีความมั่นใจในตนเองสูง เชื่อว่าตนเองมีความสำคัญ มีความสามารถมาก รู้สึกว่าตนเองยิ่งใหญ่ เช่น รู้สึกว่าตนเองมีพลังอำนาจ
- อารมณ์เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เช่น โกรธง่าย ไม่มีเหตุผล หงุดหงิดง่าย
- นอนน้อยลง เช่น ผู้ป่วยบางรายรู้สึกว่านอนเพียง 3-4 ชั่วโมงก็พอแล้ว
- ทำกิจกรรมหลาย ๆ อย่างในเวลาเดียวกัน ผู้ป่วยบางคนจะคิดว่าตนเองหัวแล่น
- ทำทุกอย่างด้วยความรวดเร็ว คิดเร็ว พูดเร็ว
- ไม่ค่อยมีสมาธิหากต้องจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นเวลานาน วอกแวกง่าย
- ควบคุมตนเองไม่ได้ มักทำอะไรเกินตัว ยับยั้งชั่งใจไม่ได้ มีปัญหาด้านการตัดสินใจ เช่น ใช้จ่ายเงินฟุ่มเฟือย ดื่มสุราปริมาณมาก ๆ มีความต้องการทางเพศสูง
*บางราย อาการที่พบอาจเป็นไฮโปแมเนีย เป็นช่วงที่มีอาการคล้ายกับแมเนีย แต่ไม่ส่งผลกระทบในการใช้ชีวิต และมีอาการนานสุดเพียง 4 วันเท่านั้น
อาการของโรคไบโพลาร์นั้น ผู้ป่วยจะมีอารมณ์แปรปรวนสลับกัน ระหว่างช่วงแมเนียและช่วงซึมเศร้า ซึ่งเราสามารถสังเกตอาการของโรคได้จาก พฤติกรรมและอารมณ์ของผู้ป่วย รวมถึงบุคคลในครอบครัวว่าเคยป่วยเป็นโรคทางจิตหรือไม่ เพื่อให้แน่ใจ หากพบอาการแปรปรวนทางอารมณ์ที่ผิดไปจากปกติจนส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัดว่าอาการเหล่านั้นคืออาการของโรคไบโพลาร์หรือไม่ เพื่อที่จะได้ทำการรักษาต่อไป ก่อนทุกๆอย่างจะสายเกินแก้
แหล่งอ้างอิง
สมาคมจิตแพทย์แห่งประเทศไทย
และ https://med.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/general/09042014-1105
