หลายคนรู้กันดีว่า สาเหตุของการนอนไม่หลับ หรือนอนหลับไม่สนิทนั้นมาจากการใช้โซเชียลมีเดียที่มากเกินไป รวมถึงภัยของแสงสีฟ้าจากสมาร์ทโฟน หรือกระทั่งความเครียดจากการทำงาน
ดอกเตอร์ Jeeve Kanagalingam ที่ปรึกษาอาวุโสแห่งโรงพยาบาล Mount Elizabeth Novena ให้ข้อมูลว่า มีผู้ป่วยนอนไม่หลับจำนวนมากที่ไม่เคยมาขอความช่วยเหลือจากหมออย่างถูกวิธี ปัญหาการนอนไม่หลับที่คนเราได้รับรู้กันเป็นเพียง tip of the iceberg หรือรับรู้กันเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ดังนั้น ปัญหาจึงไม่เคยถูกแก้ไขอย่างตรงจุดเสียที ดอกเตอร์ยังบอกอีกว่า หากคุณมีปัญหาการนอนไม่ปกติมากกว่าหนึ่งเดือนขึ้นไป โดยที่ไม่สามารถหาสาเหตุที่แน่ชัดได้ แปลว่าคุณต้องการการรักษาทางการแพทย์แล้ว
หลายคนทราบกันดีว่า มีวิธีหลีกเลี่ยงการนอนไม่หลับมากมายที่เราสามารถทำได้ ไม่ว่าจะเป็นการหลีกเลี่ยงการดื่มคาเฟอีนและการสูบนิโคติน หลีกเลี่ยงแสงสีฟ้าจากสมาร์ทโฟนก่อนนอน รวมถึงพยายามไม่นอนกลางวัน และหลีกเลี่ยงอาหารเย็นที่มีไขมันสูงที่อาจทำให้ท้องอืดก่อนนอน และการสร้างบรรยากาศที่น่านอนต่างๆ เช่น ควบคุมอุณหภูมิห้องนอนให้อยู่ในระดับที่เย็นอย่างเหมาะสม มืดและเงียบกำลังดี
แต่อย่างไรก็ตาม มีอาการหลายอย่างของการนอนไม่หลับที่อาจบ่งบอกถึงความเจ็บป่วยอื่นๆ ที่ไม่ใช่แค่การง่วงหงาวหาวนอนระหว่างวัน ซึ่งทุกคนควรช่วยกันเช็คตัวเองและคนรอบข้าง เพื่อจะได้แก้ไขได้ทัน ดังนี้
1.โรคขาไม่อยู่สุข (Restless Legs Syndrome)(RLS)
โรคนี้เกิดจากความผิดปกติของระบบประสาท ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่สบายตัว คันบริเวณขาคล้ายมีตัวอะไรไต่อยู่ตลอด อาการเหล่านี้ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกรำคาญมากที่จะต้องขยับขาและเท้าอยู่ตลอดเวลาเพื่อบรรเทาความเจ็บปวด ความรุนแรงของอาการจะแย่มากที่สุดเมื่อผู้ป่วยอยู่เฉยๆ เช่น ในขณะที่นั่งอยู่กับที่หรือในเวลานอนหลับ
ถึงแม้ว่างานวิจัยทางการแพทย์จะยังไม่สามารถสรุปถึงสาเหตุที่แน่ชัดของการเกิด โรคนี้ได้ อย่างไรก็ตาม พบว่ามีปัจจัยบางอย่างที่อาจส่งผลให้เกิดโรคนี้เช่น ภาวะไตล้มเหลว การขาดธาตุเหล็ก การตั้งครรภ์ โรคทางระบบประสาท การดื่มสุราและสูบบุหรี่ที่มากเกินไป และรวมถึงการอดนอน
นักวิจัยบางท่านคาดว่า อาการเหล่านี้อาจเกิดจากสารสื่อประสาทในสมองอย่างโดพามีนอยู่ในระดับที่ไม่สมดุล ที่อาจส่งผลทำให้เกิดการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ เพราะฉะนั้น หากคุณนอนไม่หลับ และมีอาการดังกล่าวร่วมด้วย อาจถึงเวลาที่คุณควรปรึกษาแพทย์อย่างจริงจัง
2.ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (Polycystic Ovary Syndrome) PCOS
อ้างอิงจากเว็บไซต์ของ วิทยาลัยการแพทย์แห่งมหาวิทยาลัย Yale กล่าวว่า อาการ PCOS นี้มักเชื่อมโยงกับระดับฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่อยู่ในระดับต่ำ ที่อาจทำให้อาการนอนไม่หลับยิ่งแย่ลงไปอีก นอกจากนี้ยังส่งผลต่ออาการประจำเดือนมาไม่ปกติ เช่นมานานเกินไป เหตุจากการเกิดถุงน้ำขนาดเล็กจำนวนหลายใบอยู่ในรังไข่ รังไข่จึงมีขนาดโตขึ้น และอาจส่งผลให้ประจำเดือนมาไม่ปกตินั่นเอง คำอ้างอิงยังบอกอีกว่า ผู้หญิงที่มีอาการของโรคนี้ มักอยู่ในกลุ่มเสี่ยงของผู้มีภาวะ sleep apnoea หรือภาวะที่ผู้ป่วยมีการหยุดหายใจเป็นระยะๆ หรือมีการหายใจตื้นๆ สลับกับการหายใจที่เป็นปกติในระหว่างที่นอนหลับ และมีการกรนอีกด้วย
เพราะฉะนั้น หากอาการนอนไม่หลับอยู่ในระดับร้ายแรงและเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตของคุณ คุณลองไปเช็ค ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (Polycystic Ovary Syndrome) PCOS เสียหน่อย
3.ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea)(OSA)
ภาวะนี้เกิดขึ้นได้เมื่อกล้ามเนื้อบริเวณทางเดินหายใจทำงานไม่ปกติในขณะที่นอนหลับ อาจเกิดจากทางเดินหายใจแคบหรือตัน ซึ่งอาจทำให้ผู้ป่วยมีภาวะหยุดหายใจนาน 10-30 วินาที ซึ่งรบกวนการนอนของผู้ป่วย ทำให้นอนหลับไม่สนิท การนอนไม่มีคุณภาพ หนึ่งสัญญานการหยุดหายใจคือการกรน ซึ่งคนรอบข้างสามารถช่วยสังเกตุได้ หรือหากคุณนอนคนเดียว อาจลองเช็คอาการตนเองว่า หากผ่านการนอนมายาวนานหลายชั่วโมงแล้วยังมีความรู้สึกไม่สดชื่นเวลาตื่น หรือปวดหัวหรือไม่
อีกหนึ่งความเสี่ยงของการมีภาวะนี้ที่ควรระวังคือ น้ำหนักตัวที่มากเกินไป มีต่อมทอนซิล หรือ ต่อมอดีนอยด์โต สูบบุหรี่ มีภาวะความดันโลหิตสูง ผนังกันช่องจมูกคด หรือเป็นโรคภูมิแพ้ หรือปัญหาอื่นที่ทำให้เกิดการคัดจมูกได้
4.โรคต่อมไทรอยด์ทำงานไม่ปกติ
ในบางครั้ง ภาวะหรือโรคขาดไทรอยด์ฮอร์โมน (Hypothyroidism) หรือที่บางคนเรียกว่า โรคต่อมไทรอยด์ทำงานต่ำก็มีความสัมพันธ์กับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ที่เกิดจากการที่ร่างกายไม่สามารถผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ที่เพียงพอได้ และก่อให้เกิดอาการต่างๆ ตามมามากมาย เช่น การขยายตัวของลิ้น หรือการที่กล้ามเนื้อในช่องปากทำงานไม่ปกติ จนส่งผลต่อการไหลเวียนของอากาศที่ไม่ปกติ อ้างอิงโดยดอกเตอร์ Brandon Peters นักประสาทวิทยา และผู้เชี่ยวชาญรักษาอาการนอนไม่หลับแห่งเว็บไซต์ the Very Well Health
และด้วยความที่ฮอร์โมนไทรอยด์นั้นทำหน้าที่ควบคุมระบบเผาผลาญของร่างกาย ผู้ป่วยที่มีภาวะขาดไทรอยด์ฮอร์โมนจึงมีความเสี่ยงของการเป็นโรคอ้วน และโรคอ้วนนี่แหละก็ยังเป็นหนึ่งสาเหตุสำคัญของอาการนอนไม่หลับอีกด้วย
ในทางกลับกัน ผู้ป่วยที่มีภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกินก็เช่นกัน เมื่อร่างกายผลิตฮอร์โมนไทรอยด์มากเกินไป ระบบประสาทของร่างกายก็เหมือนถูกกระตุ้นอยู่ตลอด ทำให้ผู้ป่วยนอนหลับยากขึ้น และอาจส่งผลให้เหงื่อออกมากขณะนอนหลับ จนอาจมีอาการสะดุ้งตื่นตอนนอนตามมาอีก
5.โรคหัวใจและหลอดเลือด
ปัญหาเกี่ยวกับการนอนหลับและโรคหัวใจอาจฟังดูไม่น่าจะเกี่ยวข้องกันเท่าไร แต่แท้จริงแล้ว มันเกี่ยวข้องกันกันอย่างมากเลยทีเดียว จากการอ้างอิงของแพทย์โรคหัวใจ และ Medical director แห่ง StarMed Specialist Centre ดอกเตอร์ Peter Ting กล่าวว่า มีหลักฐานชัดเจนที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างการนอนหลับกับโรคที่เกี่ยวข้องกับหัวใจและหลอดเลือดเช่น โรคความดันโลหิตสูง หัวใจเต้นไม่ปกติ
และด้วยความที่ปัจจุบันมีคนที่มีอาการนอนไม่หลับเยอะขึ้นเรื่อยๆ มันจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ผู้ป่วยโรคหัวใจจะตรวจเช็คอาการนอนไม่หลับของตนเองและพยายามรักษาควบคู่ไปด้วยเพื่อที่อาการเกี่ยวกับโรคหัวใจจะดีขึ้นด้วยเช่นกัน
หนึ่งบทความจากเว็บไซต์ของมหาวิทยาลัย Harvard กล่าวว่า มีหลักฐานที่ชัดเจนว่า ภาวะหัวใจล้มแหลวเชื่อมโยงกับภาวะหยุดหายใจในขณะนอนหลับ ซึ่งวงจรการหยุดหายใจนี้เกิดขึ้นเมื่อสมองไม่สามารถส่งสัญญานที่ถูกต้องไปยังกล้ามเนื้อส่วนที่ควบคุมการหายใจได้ บทความนี้ยังพูดถึงประเด็นอื่น ๆ ที่โรคเกี่ยวกับหัวใจสามารถขัดจังหวะการนอนหลับของคนๆนึงได้ ทั้งอาการเจ็บปวดบริเวณอก และหัวใจวาย
นอกจากนี้ การนอนที่ไม่มีคุณภาพยังส่งผลต่อภาวะความดันโลหิตสูง โรคหัวใจล้มเหลว เบาหวาน หรือการติดเชื้ออื่นๆ ที่บ่งบอกถึงการอักเสบต่างๆ ภายในร่างกาย
6.ความเครียด / ภาวะซึมเศร้า
ปัญหาการนอนหลับไม่เพียงพอและความเครียดนั้นเชื่อโยงกันและกัน ข้อมูลจากเว็บไซต์ the Psycom บอกว่า คนที่มีภาวะเครียดหรือซึมเศร้ามักมีปัญหานอนหลับยาก หรือ ไม่สามารถนอนหลับให้สนิทตลอดคืนได้ และในทางกลับกัน การอดนอนก็ส่งผลต่อความเครียด หรือภาวะซึมเศร้า ความหงุดหงิด อารมณ์ปรวนแปรเช่นกัน ซึ่งแท้จริงแล้ว เราอาจไม่สามารถรู้ได้เลยว่า การนอนไม่หลับ กับภาวะซึมเศร้านั้น อะไรมาก่อนกันแน่
แปลและเรียบเรียงจาก https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/wellness/what-causes-insomnia-sleep-issues-depression-disease-singapore-10999172
ภาพประกอบ: Unsplash โดย Hutomo Abrianto, Issam Hammoudi, rawpixel, Verne Ho, Ben Blennerhasset, Kevin Grieve, Matheus Vinicius / Pexel
